Gehydrolyseerd collageen, collageenhydrolysaat en collageenpeptiden zijn drie namen voor hetzelfde: collageen dat met enzymen is geknipt in korte, oplosbare en opneembare eiwitketens. Vis collageen (marine collageen) is gehydrolyseerd collageen uit vishuid of visschubben en bevat vrijwel uitsluitend type I. Het verschil met rundercollageen zit in de peptidegrootte, de typen (rund levert ook type III) en de prijs, niet in de kwaliteit.
Kerncijfers
- Gehydrolyseerd collageen bestaat uit peptiden van gemiddeld 2 tot 5 kilodalton; viscollageen vaak 1 tot 3 kDa.
- Na inname van 10 gram collageenhydrolysaat piekt de concentratie collageenpeptiden in het bloed na 1 tot 2 uur (Iwai et al., 2005).
- De dipeptide prolyl-hydroxyproline (Pro-Hyp) is de meest gemeten bioactieve peptide in bloedplasma na inname.
- Viscollageen komt uit de huid en schubben van kabeljauw, tilapia, pangasius of zalm, meestal als bijproduct van de visverwerking.
- Rundercollageen levert type I en III; viscollageen vrijwel alleen type I; kippencollageen type II.
Wat is gehydrolyseerd collageen?
Gehydrolyseerd collageen is natuurlijk collageen dat door hydrolyse (knippen met water en enzymen) is afgebroken tot korte peptiden. Daardoor lost het op in koude vloeistof, geleert het niet en wordt het in de dunne darm opgenomen. Het is de vorm in vrijwel alle supplementen en in alle klinische studies.
Het proces begint met collageenrijk weefsel (huid, botten, schubben) dat wordt gereinigd en met warm water tot gelatine wordt omgezet. Gelatine is al deels afgebroken collageen, maar nog steeds lang genoeg om te geleren. Enzymen (proteasen) knippen de gelatine vervolgens verder tot peptiden van 2 tot 5 kDa. Het resultaat wordt gefilterd, gesteriliseerd en gedroogd tot poeder. Een goed gehydrolyseerd collageen bevat dus geen gelatine meer, is smaakarm en lost helder op.
Wat zijn collageenpeptiden en is dat hetzelfde als collageenhydrolysaat?
Ja. Collageenpeptiden, collageenhydrolysaat en gehydrolyseerd collageen beschrijven dezelfde stof. Peptiden benadrukt het eindproduct (korte eiwitketens), hydrolysaat het proces (hydrolyse). Op etiketten en in onderzoek worden de termen door elkaar gebruikt.
Wat per product wel verschilt is de peptideverdeling. Sommige fabrikanten standaardiseren op een bepaald molecuulgewicht of op een gehalte bioactieve dipeptiden en tripeptiden (Pro-Hyp, Hyp-Gly, Gly-Pro-Hyp). Dat zijn de fragmenten die in onderzoek als signaalstof werken op fibroblasten en kraakbeencellen. Een vermelding van het gemiddelde molecuulgewicht op het etiket is een teken van een fabrikant die zijn product kent; het ontbreken ervan is geen diskwalificatie.
Wat is vis collageen?
Vis collageen, ook marine collageen genoemd, is gehydrolyseerd collageen type I uit de huid en schubben van vis. Het wordt gemaakt uit bijproducten van de visindustrie, vooral kabeljauw, tilapia en zalm. Het is de standaardkeuze voor wie geen rund of varken eet en wordt vaak ingezet voor de huid.
De peptiden in viscollageen zijn gemiddeld kleiner dan die in rundercollageen, wat in enkele studies een iets hogere en snellere opname gaf. Of dat tot een groter effect leidt is niet aangetoond: in de meta-analyse van De Miranda en collega's (2021) scoorden studies met vis- en rundercollageen vergelijkbaar op huidhydratatie en elasticiteit. Viscollageen is per gram duurder, omdat de opbrengst per kilo grondstof lager is. Wie een visallergie heeft, moet het mijden; de allergenen in vis zitten vooral in het spiereiwit parvalbumine, maar sporen daarvan kunnen in collageen uit vishuid aanwezig zijn.
Vis collageen of runder collageen: wanneer kies je wat?
Kies rundercollageen als je zowel huid als gewrichten en pezen wilt ondersteunen en de beste prijs per gram zoekt. Kies viscollageen als je geen rund eet, de kleinst mogelijke peptiden wilt, of specifiek op huid richt. Vermijd viscollageen bij een visallergie en rundercollageen als je om levensbeschouwelijke redenen geen rund neemt.
| Kenmerk | Vis collageen (marine) | Rundercollageen (bovine) |
|---|---|---|
| Grondstof | Huid en schubben van vis | Huid en botten van rund |
| Collageentypen | I | I en III |
| Gemiddelde peptidegrootte | 1 tot 3 kDa | 2 tot 5 kDa |
| Meest onderzocht voor | Huid | Huid, gewrichten, pezen, botdichtheid |
| Smaak neutraal poeder | Soms lichte vissmaak | Vrijwel neutraal |
| Oplosbaarheid koud | Zeer goed | Goed |
| Allergierisico | Visallergie | Zeer laag |
| Religieuze of dieetvoorkeur | Pescotarisch, halal en kosjer mogelijk | Halal en kosjer alleen met certificering |
| Prijs per gram | 10 tot 20 ct | 7 tot 12 ct |
Hoe wordt gehydrolyseerd collageen opgenomen in het lichaam?
Gehydrolyseerd collageen wordt in de dunne darm opgenomen als losse aminozuren en als dipeptiden en tripeptiden. Die kleine peptiden overleven de vertering deels intact, komen in het bloed en zijn tot 4 uur na inname meetbaar. Het lichaam gebruikt ze als bouwstof en als signaalstof.
De bewijsketen is als volgt. Iwai en collega's (2005) lieten gezonde vrijwilligers 10 gram collageenhydrolysaat innemen en vonden Pro-Hyp en andere peptiden in het bloed met een piek na 1 tot 2 uur. Oesser en collega's (1999) gaven muizen radioactief gemerkt collageenhydrolysaat en vonden dat de radioactiviteit zich ophoopte in kraakbeen, met een verblijftijd twee keer zo lang als in andere organen. Ohara en collega's (2010) toonden in celkweek aan dat Pro-Hyp huidfibroblasten aanzet tot deling en tot de aanmaak van hyaluronzuur. Samen verklaart dit waarom een opgenomen peptide niet simpelweg als eiwit wordt verbrand, maar gericht invloed heeft op bindweefsel. Het verklaart niet hoe groot dat effect bij mensen is; daarvoor zijn de klinische studies in collageen voor de huid en collageen voor gewrichten.
Is viscollageen beter opneembaar dan rundercollageen?
Iets sneller, niet aantoonbaar beter. De kleinere peptiden van viscollageen worden in enkele studies sneller in het bloed gevonden, maar beide vormen worden voor meer dan 90% opgenomen. Het klinische effect op huid is voor beide bronnen vergelijkbaar.
De claim dat viscollageen anderhalf keer beter wordt opgenomen komt uit één dierstudie en wordt in marketing vaak groter gemaakt dan de data toelaten. Wat wel zeker is: beide bronnen leveren dezelfde aminozuren in dezelfde verhouding, en beide bevatten de bioactieve dipeptiden.
Waar let je op bij het kopen van vis collageen poeder?
Let op dezelfde zes criteria als bij elk collageen (bron, hydrolysatie, dosis, peptidefractie, zuiverheid, prijs), plus drie extra: de vissoort, wildvang of kweek, en een analysecertificaat voor zware metalen. Kies een neutraal poeder zonder vissmaak en minimaal 5 gram per schep.
Zware metalen zijn bij vis een logische zorg. Collageen uit huid en schubben bevat aanzienlijk minder kwik dan visspieren, en Europese fabrikanten moeten aan de EU-grenswaarden voldoen. Een fabrikant die het analysecertificaat deelt, maakt het eenvoudig. De vergelijkingscriteria staan in beste collageen poeder; het verschil tussen poeder en capsules in collageen poeder, capsules of tabletten.
Veelgestelde vragen
Is gehydrolyseerd collageen hetzelfde als collageenpeptiden?
Ja. Beide termen beschrijven collageen dat is afgebroken tot korte, opneembare peptiden. Collageenhydrolysaat is de derde naam ervoor.
Is vis collageen beter dan runder collageen?
Niet beter, wel anders: kleinere peptiden en alleen type I. Voor huid gelijkwaardig; voor gewrichten is rundercollageen vaker onderzocht.
Smaakt vis collageen naar vis?
Een goed gezuiverd poeder nauwelijks. Een lichte vissmaak in water verdwijnt in koffie, thee of een smoothie.
Is vis collageen halal of kosjer?
Meestal wel, omdat vis in beide tradities is toegestaan; controleer de certificering per product.
Kan ik vis collageen gebruiken bij een visallergie?
Nee. Hoewel het allergeen vooral in visspier zit, kunnen sporen aanwezig zijn. Kies rundercollageen.
Hoeveel gehydrolyseerd collageen per dag?
2,5 tot 10 gram voor huid, 10 tot 15 gram voor gewrichten en pezen. Zie hoeveel collageen per dag.
Wat is het verschil tussen gelatine en gehydrolyseerd collageen?
Gelatine geleert en is minder ver afgebroken. Gehydrolyseerd collageen lost koud op en wordt beter opgenomen.
Volgende stap
Kies vis of rund op basis van de tabel hierboven en bekijk de collectie vis collageen of collageen.
Bronnen
- Iwai K et al. Identification of food-derived collagen peptides in human blood after oral ingestion of gelatin hydrolysates. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 2005.
- Oesser S et al. Oral administration of 14C labeled gelatin hydrolysate leads to an accumulation of radioactivity in cartilage of mice. Journal of Nutrition, 1999.
- Ohara H et al. Collagen-derived dipeptide, proline-hydroxyproline, stimulates cell proliferation and hyaluronic acid synthesis in cultured human dermal fibroblasts. Journal of Dermatology, 2010.
- De Miranda RB, Weimer P, Rossi RC. Effects of hydrolyzed collagen supplementation on skin aging: a systematic review and meta-analysis. International Journal of Dermatology, 2021.
- De León-López LP et al. Hydrolyzed collagen: sources and applications. Molecules, 2019.
- Jafari H et al. Fish collagen: extraction, characterization, and applications for biomaterials engineering. Polymers, 2020.
